Công bằng hai bên nội ngoại không có nghĩa là chia đôi từng món quà, từng ngày về thăm, mà là để cả bố mẹ chồng lẫn bố mẹ vợ đều thấy mình được quan tâm thật lòng, và để hai vợ chồng không ai phải gồng mình làm tròn bổn phận ở một bên mà bỏ quên bên kia. Muốn vậy, hai vợ chồng cần bàn với nhau trước những chuyện hay gây tủi: Tết về đâu, biếu bao nhiêu, ai trông cháu, khi cả hai bên cùng ốm.
Quan niệm cũ "con gái là con người ta" khiến nhiều nàng dâu thấy có lỗi mỗi lần muốn về nhà ngoại, còn nhiều chàng rể lại vô tình ít gần gũi bố mẹ vợ. Ngày nay phần lớn gia đình trẻ đều mong cân bằng hơn. Bài này gom những tình huống quen thuộc và những cách các cặp vợ chồng đã dùng để giữ hoà khí với cả hai nhà.
Vì sao "công bằng" giữa hai nhà khó hơn ta tưởng
Mỗi bên có nếp sống riêng. Nhà nội có thể đông con cháu, giỗ chạp nhiều; nhà ngoại có thể chỉ có hai ông bà già sống một mình. Nhà này ở gần, nhà kia ở cách mấy trăm cây số. Một bên khá giả, một bên khó khăn. Vì thế "chia đều" về hình thức chưa chắc đã là công bằng; có khi bên neo đơn cần được quan tâm nhiều hơn.
Thêm vào đó là những kỳ vọng không ai nói thành lời. Bố mẹ chồng có thể mong con dâu về ăn Tết ba ngày đầu; bố mẹ vợ cũng mong con gái về sớm mà không dám đòi. Người chồng có thể không để ý vợ buồn vì cả năm chưa về ngoại được lần nào. Người vợ có thể không biết chồng ngại vì không quen nói chuyện với bố vợ.
Vấn đề hiếm khi nằm ở chỗ ai đúng ai sai, mà ở chỗ hai vợ chồng chưa thật sự bàn với nhau. Khi một người phải tự xoay xở giữa hai nhà, áp lực dồn lên người đó và dễ biến thành giận dỗi vợ chồng. Ngược lại, khi hai người cùng thống nhất rồi mỗi người lo nói chuyện với bố mẹ mình, mọi việc thường nhẹ hơn hẳn.
Những tình huống hay gây tủi và cách các cặp vợ chồng đã làm
Bảng dưới không có đáp án đúng cho mọi nhà. Đây là vài cách làm phổ biến để bạn tham khảo, rồi cùng vợ hoặc chồng chọn cách hợp hoàn cảnh hai bên.
| Tình huống | Cách nhiều nhà đã làm | Điều cần tránh |
|---|---|---|
| Tết về nhà nội hay nhà ngoại | Luân phiên theo năm; hoặc chia ngày: chiều Ba mươi, mùng Một một bên, mùng Hai, mùng Ba bên kia | Để năm nào cũng chỉ một bên được đón con cháu ngày đầu năm |
| Quà biếu dịp lễ, Tết | Thống nhất một mức chung cho cả hai bên, tăng cho bên nào đang khó khăn hơn và nói rõ với nhau | Mỗi người lén biếu bố mẹ mình rồi giấu vợ hoặc chồng |
| Ông bà trông cháu | Nhờ bên nào thì có thù lao hoặc biếu đều đặn, và nói lời cảm ơn; bên không trông cháu vẫn được đón cháu chơi thường xuyên | So sánh cách ông bà hai bên chăm cháu trước mặt nhau |
| Cả hai bên cùng ốm | Chia nhau: chồng lo bố mẹ mình, vợ lo bố mẹ mình, cuối tuần đổi để cả hai cùng thăm hai bên | Mặc định nàng dâu phải chăm bên chồng trước |
| Giỗ chạp, đám hiếu hỷ hai họ | Ghi lịch chung, cùng đi các việc lớn, việc nhỏ thì người con ruột đại diện | Chỉ đi đủ bên nội, bên ngoại thì "khi nào rảnh" |
Điểm chung của các cách làm trên là hai vợ chồng bàn trước, nói rõ với nhau. Công bằng không cần tuyệt đối, nhưng cần minh bạch giữa hai người.
Hiếu với bố mẹ vợ, bố mẹ chồng bằng những việc nhỏ
Gọi điện hỏi thăm trực tiếp. Không chỉ để vợ hay chồng gọi rồi "gửi lời". Một cuộc gọi của chàng rể cho mẹ vợ, của nàng dâu cho bố chồng, dù ngắn, có ý nghĩa rất khác.
Nhớ ngày sinh, món ăn, sở thích. Bố vợ thích uống trà gì, mẹ chồng hay đau lưng mùa lạnh. Để ý những điều nhỏ ấy cho thấy bạn coi bố mẹ bên kia như bố mẹ mình.
Hỏi ý kiến khi có việc lớn. Mua nhà, đổi việc, đặt tên con: hỏi ý cả hai bên, dù quyết định cuối cùng là của hai vợ chồng. Bên nào cũng muốn được coi trọng.
Giúp việc cụ thể khi về thăm. Sửa giúp cái quạt, dọn kho, đưa ông bà đi khám, nấu một bữa cơm. Về thăm mà ngồi chơi điện thoại thì người già thấy con cháu về cũng như không.
Nói tốt về bố mẹ bên kia với vợ hoặc chồng. Kể cho vợ nghe hôm nay mẹ vợ dặn điều gì hay, kể cho chồng nghe bố chồng tốt với mình thế nào. Lời nói tích cực giúp hai nhà gần nhau hơn.
Người ở giữa: vai của con ruột với bố mẹ mình
Trong nhiều mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu hay bố vợ con rể, người chịu áp lực nhất là người con ruột đứng giữa. Kinh nghiệm của nhiều gia đình là: mỗi người tự lo nói chuyện với bố mẹ mình. Khi cần từ chối một yêu cầu của nhà chồng, người chồng nên là người nói; khi cần góp ý với nhà vợ, người vợ nên là người mở lời. Lời từ con ruột dễ nghe hơn lời từ dâu rể.
Người ở giữa cũng cần tránh hai thái cực. Một là đứng hẳn về phía bố mẹ mình, để vợ hoặc chồng một mình chịu thiệt. Hai là đứng hẳn về phía vợ hoặc chồng, nói nặng với bố mẹ mình. Cả hai đều làm vết thương sâu thêm. Cách tốt hơn là nghe cả hai phía, giải thích cho mỗi bên hiểu bên kia, và giữ lời lẽ tôn trọng với cha mẹ dù không đồng ý.
Một điều nhỏ nhưng quan trọng: đừng kể lại những lời không hay của bên này cho bên kia nghe. Mẹ chồng lỡ than phiền về con dâu trong lúc mệt, người chồng không cần thuật lại cho vợ. Vợ lỡ bực bố chồng, cũng không cần mang về kể với nhà ngoại. Giữ những lời lúc nóng giận trong lòng là cách giữ hoà khí lâu dài cho cả hai nhà.
Khi một bên neo đơn hoặc khó khăn hơn
Có những gia đình mà công bằng không còn là chia đều. Một bên bố mẹ còn đông con cái lo, bên kia chỉ còn một ông bà già hoặc một người mẹ goá. Khi đó, vài điều vợ chồng có thể cùng nghĩ:
- Thống nhất rằng bên neo đơn sẽ được quan tâm nhiều hơn trong giai đoạn này, và nói rõ lý do với nhau để không ai thấy bị lép vế.
- Người con ruột của bên đông anh em có thể giải thích với bố mẹ mình, để bố mẹ hiểu vì sao con dâu, con rể dành nhiều thời gian hơn cho bên kia.
- Cân nhắc việc đón người già neo đơn về ở gần, nếu người già muốn và hoàn cảnh cho phép. Hỏi ý người già trước, đừng tự quyết.
- Chia sẻ việc chăm sóc với các anh chị em bên ấy nếu có, tránh để một mình vợ hoặc chồng gánh vác.
- Đừng để sự giúp đỡ trở thành chuyện kể công. Giúp bố mẹ vợ khó khăn hơn không phải là ơn mà chàng rể ban cho, đó là việc của người trong nhà.
Ông bà ta có câu "dâu hiền hơn con gái, rể hiền hơn con trai". Câu ấy không đòi dâu rể phải hơn ai, chỉ nhắc rằng khi lấy nhau, bố mẹ của người kia cũng thành bố mẹ của mình.
Năm đầu làm dâu, làm rể: đặt nếp từ sớm cho dễ về sau
Nhiều thói quen giữa hai nhà được hình thành ngay trong năm đầu sau cưới, và về sau rất khó đổi. Nếu Tết đầu tiên cả hai vợ chồng ở nhà nội đến hết mùng Ba, bên nội dễ coi đó là lệ. Nếu năm đầu con rể chưa từng gọi điện cho mẹ vợ, mẹ vợ cũng thôi mong. Vì thế, những tháng đầu là lúc tốt nhất để hai vợ chồng bàn với nhau mình muốn giữ nếp thế nào với hai bên.
Một số cặp vợ chồng ngồi lại trước Tết đầu tiên để thống nhất ba chuyện: lịch về hai bên dịp lễ Tết, mức biếu chung, và cách xử lý khi có bất đồng với bố mẹ một bên. Không cần thành văn, nhưng cả hai người cùng nhớ và cùng giữ. Khi bố mẹ hỏi, mỗi người trả lời bố mẹ mình bằng cùng một ý, tránh tình trạng mỗi người hứa một kiểu.
Năm đầu cũng là lúc dâu rể học nếp nhà bên kia: giỗ chạp ngày nào, ai là người lớn cần chào hỏi trước, món gì không nên mang tới. Hỏi vợ hoặc chồng, hỏi chị em trong nhà, đừng ngại. Phần lớn bố mẹ hai bên quý dâu rể chịu học nếp nhà mình, dù lúc đầu còn vụng.
Khi bố mẹ hai bên không hợp nhau
Có những gia đình mà hai bên thông gia khác biệt nhiều: khác vùng miền, khác nếp sống, khác hoàn cảnh kinh tế, thậm chí từng có va chạm từ hồi cưới hỏi. Khi ấy, mỗi lần hai bên gặp nhau trong các dịp lễ, sinh nhật cháu, đám cưới họ hàng đều có thể căng thẳng. Hai vợ chồng không thể bắt bố mẹ hai bên phải thân nhau, nhưng có thể giảm bớt va chạm.
Một số cách nhiều nhà đã làm: tránh xếp hai bên ngồi cạnh nhau khi không cần, chọn những dịp vui có cháu nhỏ làm trung tâm để mọi người có chuyện chung, tránh nhắc lại những chuyện cũ gây khó chịu. Khi bên này nói không hay về bên kia, hai vợ chồng nhẹ nhàng chuyển chủ đề, không hùa theo và cũng không cãi lại gay gắt.
Cuối cùng, con cái chính là sợi dây gắn hai nhà. Khi cháu được cả ông bà nội lẫn ông bà ngoại yêu thương, được dạy kính trọng cả hai bên như nhau, khoảng cách giữa hai nhà thường cũng dần ngắn lại. Đó là một phần phước mà vợ chồng xây được cho gia đình mình: một đứa trẻ lớn lên không phải chọn phe giữa những người thương nó.
Câu hỏi thường gặp
Tết nên về nhà nội trước hay nhà ngoại trước?
Không có quy định chung. Nhiều nhà vẫn giữ tục về nội chiều Ba mươi, mùng Một rồi sang ngoại mùng Hai, nhưng ngày càng nhiều cặp vợ chồng luân phiên theo năm hoặc chia ngày cho hợp đường xa gần. Quan trọng là hai vợ chồng thống nhất trước và nói rõ với cả hai bên.
Biếu tiền bố mẹ hai bên có cần bằng nhau không?
Không nhất thiết bằng nhau từng đồng. Nhiều cặp vợ chồng thống nhất một mức chung, rồi biếu thêm cho bên đang khó khăn hơn. Điều cần tránh là mỗi người lén biếu riêng rồi giấu nhau, vì khi bị phát hiện thường gây mất lòng tin trong vợ chồng.
Ông bà nội trông cháu nhiều hơn thì có sao không?
Không có gì sai nếu đó là điều kiện thực tế. Hãy ghi nhận công sức ông bà trông cháu bằng lời cảm ơn và sự hỗ trợ đều đặn. Đồng thời tạo dịp để cháu gần gũi ông bà bên kia, như cuối tuần về thăm, gọi video, để cả hai bên đều thấy được gắn bó.
Mẹ chồng không thích con dâu về ngoại nhiều thì nên làm gì?
Người chồng nên là người nói chuyện với mẹ mình, giải thích rằng bố mẹ vợ cũng cần con cái quan tâm. Người vợ có thể chủ động hỏi thăm mẹ chồng trước và sau mỗi lần về ngoại. Tránh để chuyện này thành cuộc đối đầu trực tiếp giữa mẹ chồng và nàng dâu.
Con rể ít nói, ngại gần gũi bố mẹ vợ thì có sao không?
Tính cách mỗi người khác nhau, không cần phải nói nhiều. Con rể có thể thể hiện sự quan tâm bằng việc làm: giúp sửa đồ, đưa đón, nhớ ngày sinh của bố mẹ vợ. Người vợ có thể tạo dịp để chồng và bố mẹ mình có chuyện chung, như cùng làm một việc trong nhà.
Khi bố mẹ hai bên cùng ốm, nên ưu tiên bên nào?
Không nên mặc định ưu tiên bên nào. Hai vợ chồng nên chia nhau theo mức độ bệnh và sự hỗ trợ sẵn có ở mỗi bên. Thường người con ruột lo cho bố mẹ mình nhiều hơn, người kia hỗ trợ và thay ca khi cần, để không ai phải gánh hết một mình.