Khi gặp một bài xin giúp viện phí trên mạng, cách giúp chắc chắn nhất là liên hệ phòng công tác xã hội của bệnh viện nơi người bệnh đang điều trị, hoặc chuyển thẳng cho chính người bệnh, người nhà sau khi đã kiểm được hoàn cảnh. Nhiều bệnh viện có bộ phận này để kết nối người hảo tâm với bệnh nhân khó khăn, và họ có hồ sơ thật trong tay.
Những lời xin giúp viện phí là một trong những kiểu kêu gọi chạm lòng người nhất: một đứa trẻ nằm truyền dịch, một người mẹ ngồi bên giường, con số chi phí điều trị lớn so với thu nhập của gia đình. Rất nhiều bài là thật, và một khoản nhỏ từ nhiều người có thể giúp gia đình qua cơn khó. Nhưng cũng chính vì chạm lòng người mà kiểu bài này hay bị lợi dụng: ảnh bị mượn từ nơi khác, hoàn cảnh bị thêm thắt, người kêu gọi không phải người nhà. Bài này gợi một lối đi vừa giúp được người thật, vừa tránh cho bạn bị lợi dụng.
Vì sao bài xin viện phí dễ bị lợi dụng
Thông tin y tế là chuyện riêng tư, người ngoài khó kiểm. Bạn không thể tự đến xem hồ sơ bệnh án, cũng không biết chi phí điều trị thật là bao nhiêu sau khi bảo hiểm y tế chi trả. Kẻ xấu biết điều đó, nên một bài với vài tấm ảnh bệnh viện, một tờ giấy ra viện mờ, một con số lớn đã đủ khiến nhiều người chuyển tiền.
Ảnh người bệnh lại rất dễ bị sao chép. Một tấm ảnh từ một bài báo cũ, từ trang của một gia đình khác, thậm chí từ nước ngoài, có thể được đăng lại với tên mới, bệnh mới, số tài khoản mới. Có những bức ảnh lưu truyền nhiều năm, qua nhiều lời kêu gọi khác nhau.
Cũng có trường hợp hoàn cảnh là thật nhưng người đứng ra kêu gọi không phải người nhà, không được gia đình nhờ, và tiền không đến hết tay người bệnh. Vì vậy, câu hỏi cần đặt không chỉ là "hoàn cảnh này có thật không", mà còn là "tiền của mình sẽ đến tay ai".
Kiểm một bài xin giúp viện phí
Không cần làm thám tử, chỉ cần vài bước hợp lý. Nếu bài thật, những bước này hầu như không làm khó ai.
- Xem bài có ghi tên bệnh viện, khoa điều trị cụ thể không. Bài chỉ ghi "đang nằm viện ở thành phố" mà không rõ nơi nào thì khó kiểm.
- Xem người đăng là ai: chính người nhà, người quen trong làng xóm, hay một trang chuyên đăng hoàn cảnh. Nếu là trang, xem trang đó có công khai kết quả các lần trước không.
- Xem tài khoản nhận mang tên ai. Tài khoản của chính người bệnh hoặc người nhà trực tiếp thường đáng tin hơn tài khoản của một người trung gian không rõ quan hệ.
- Thử tìm kiếm bằng hình ảnh trên các công cụ tìm kiếm phổ biến để xem ảnh đã từng xuất hiện ở bài nào khác, với tên khác hay không.
- Nếu bài ghi rõ bệnh viện, liên hệ phòng công tác xã hội của bệnh viện đó để hỏi; họ có thể không cho biết chi tiết bệnh án vì lý do riêng tư, nhưng thường xác nhận được có bệnh nhân hoàn cảnh khó khăn như vậy và hướng dẫn cách hỗ trợ.
- Nếu bài nhắc đến địa phương nơi người bệnh sinh sống, có thể hỏi qua Ủy ban nhân dân hoặc Mặt trận Tổ quốc cấp xã về hoàn cảnh gia đình.
Bạn không cần làm đủ sáu bước cho mọi bài. Với một khoản nhỏ cho người quen biết, hai bước đầu có thể đã đủ. Với khoản lớn hoặc bài lan truyền mạnh, nên kiểm kỹ hơn.
Phòng công tác xã hội của bệnh viện làm gì
Nhiều bệnh viện ở Việt Nam, nhất là bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến trung ương, có phòng hoặc tổ công tác xã hội. Bộ phận này hỗ trợ người bệnh về những việc ngoài chuyên môn y khoa: hướng dẫn thủ tục, kết nối người bệnh khó khăn với các nhà hảo tâm, tổ chức suất ăn miễn phí, vận động hỗ trợ chi phí điều trị.
Với người muốn giúp, đây là kênh rất đáng dùng. Bạn có thể đến hoặc liên hệ phòng công tác xã hội, nói mình muốn giúp một bệnh nhân cụ thể hay giúp chung cho những ca khó khăn. Tuỳ cách làm của từng bệnh viện, khoản hỗ trợ có thể được chuyển vào tài khoản viện phí của bệnh nhân, trao tận tay có biên nhận, hoặc gom vào quỹ hỗ trợ người bệnh của bệnh viện. Hỏi rõ cách làm trước khi góp.
Lợi ích lớn nhất là bạn có một đầu mối có trách nhiệm, có hồ sơ thật, và tiền đi vào đúng việc điều trị. Nhược điểm là chậm hơn chuyển khoản qua mạng, và không phải bệnh viện nào cũng có bộ phận này hoạt động mạnh. Dù sao, một cuộc gọi hỏi thăm cũng không mất gì. Nếu bệnh viện không có bộ phận này, phòng hành chính hoặc khoa điều trị thường chỉ cho bạn người phụ trách việc tiếp nhận hỗ trợ.
Hiểu chi phí điều trị để giúp đúng mức
Con số trong bài xin giúp thường là tổng chi phí điều trị, có khi chưa trừ phần bảo hiểm y tế chi trả, có khi đã trừ. Người đọc không biết nên dễ rơi vào hai thái cực: hoặc thấy con số lớn mà hoảng, góp quá sức; hoặc nghi ngờ vì nghĩ "đã có bảo hiểm thì sao nhiều thế". Hiểu sơ qua cách chi phí hình thành giúp bạn bình tĩnh hơn.
Bảo hiểm y tế chi trả theo mức hưởng và danh mục do quy định hiện hành đặt ra; phần ngoài danh mục, phần cùng chi trả, và những khoản như thuốc, vật tư đặc biệt, phòng dịch vụ có thể người bệnh phải tự trả. Ngoài viện phí còn có những chi phí không ghi trên hoá đơn bệnh viện: tiền ăn, tiền trọ của người nuôi bệnh, tiền xe đi lại giữa quê và bệnh viện, thu nhập mất đi vì người nhà phải nghỉ việc. Với nhiều gia đình nghèo, chính những khoản này mới là gánh nặng kéo dài.
Vì vậy, thay vì cố đoán con số thật, bạn có thể hỏi gia đình hoặc phòng công tác xã hội: phần nào bảo hiểm đã chi trả, phần nào gia đình còn thiếu, và khoản nào đang cần gấp nhất. Một khoản nhỏ cho đúng việc đang cần, như tiền thuốc tuần tới hay tiền xe đưa người bệnh về quê sau điều trị, có khi ý nghĩa hơn một khoản lớn góp vào con số tổng chung chung.
Các cách giúp người bệnh và điều cần lưu ý
Mỗi cách có ưu và nhược. Bạn chọn tuỳ mức độ quen biết với gia đình người bệnh và mức đã kiểm được hoàn cảnh.
| Cách giúp | Ưu điểm | Cần lưu ý |
|---|---|---|
| Qua phòng công tác xã hội bệnh viện | Có hồ sơ thật, tiền vào đúng việc điều trị | Chậm hơn, tuỳ cách làm từng bệnh viện |
| Chuyển thẳng cho người bệnh hoặc người nhà | Nhanh, gia đình chủ động dùng | Cần chắc tài khoản đúng là của gia đình |
| Qua người trung gian, trang kêu gọi | Tiện, có khi người trung gian đã kiểm hộ | Hỏi rõ quan hệ, cam kết chuyển đủ và công khai |
| Trả trực tiếp một khoản cụ thể như thuốc, suất ăn, tiền xe về quê | Thấy rõ khoản mình giúp | Hỏi gia đình đang cần gì nhất trước |
| Góp vào quỹ chung hỗ trợ người bệnh | Giúp được nhiều ca, kể cả ca không lên mạng | Không chọn được người nhận cụ thể |
Có những gia đình không biết dùng mạng xã hội, không có ai viết bài giùm. Góp vào quỹ chung của bệnh viện hay của Hội Chữ thập đỏ địa phương là cách để giúp cả những người lặng lẽ ấy.
Giúp mà không làm tổn thương người bệnh
Không đòi thêm ảnh, thêm giấy tờ để "chứng minh" quá mức. Người bệnh và gia đình đã phải phơi bày nhiều chuyện riêng. Kiểm qua bệnh viện hay chính quyền địa phương thì nhẹ nhàng hơn việc bắt gia đình gửi thêm ảnh vết mổ, giấy xét nghiệm.
Không chia sẻ lại thông tin nhạy cảm. Nếu bạn biết thêm điều gì khi đi kiểm, như tên bệnh cụ thể, hoàn cảnh gia đình, hãy giữ cho riêng mình. Chia sẻ để kêu gọi thì nên hỏi ý gia đình trước.
Không bình phẩm cách gia đình tiêu tiền. Tiền viện phí có khi phải dùng cho tiền ăn, tiền trọ của người nuôi bệnh, tiền xe về quê. Đó đều là chi phí của việc chữa bệnh.
Đến thăm thì giữ ý. Nếu đến bệnh viện trao quà, hỏi giờ thăm, không đi đông người, không chụp ảnh trong phòng bệnh khi chưa được phép, tôn trọng những bệnh nhân khác cùng phòng.
Đừng hứa điều mình không chắc làm được. Hứa giúp lâu dài rồi bỏ dở làm gia đình hụt hẫng hơn là không hứa. Giúp được bao nhiêu thì nói bấy nhiêu.
Khi phát hiện bài xin giúp là giả
Nếu sau khi kiểm bạn thấy ảnh bị mượn, bệnh viện không có bệnh nhân như vậy, hay tài khoản không liên quan đến gia đình người bệnh, hãy báo cáo bài với nền tảng mạng xã hội. Nếu biết bài dùng ảnh của một gia đình có thật, nhắn cho gia đình đó hoặc người đã đăng bài gốc để họ biết hình ảnh của mình đang bị lợi dụng.
Nếu bạn đã chuyển tiền, liên hệ ngân hàng của mình ngay để được hướng dẫn, và gửi tố giác đến cơ quan công an kèm ảnh chụp bài viết, giao dịch. Không tự liên lạc đe doạ, không tự đi tìm người nhận tiền. Bài riêng trong cùng chuyên mục hướng dẫn chi tiết việc này.
Một bài giả không có nghĩa là mọi bài đều giả. Sau mỗi lần gặp chuyện, nhiều người quay lưng với mọi lời xin giúp, và người chịu thiệt nhất là những gia đình thật đang cần. Cẩn thận hơn, chọn kênh chắc hơn, nhưng đừng đóng cửa lòng mình.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết bài xin giúp viện phí trên mạng là thật?
Xem bài có ghi rõ bệnh viện, khoa điều trị không; ai đăng bài; tài khoản nhận mang tên ai. Tìm kiếm bằng hình ảnh để xem ảnh có bị dùng ở nơi khác không, và liên hệ phòng công tác xã hội của bệnh viện để hỏi.
Phòng công tác xã hội bệnh viện có giúp chuyển tiền cho bệnh nhân không?
Nhiều bệnh viện có bộ phận này để kết nối nhà hảo tâm với người bệnh khó khăn. Cách tiếp nhận tuỳ từng nơi: chuyển vào viện phí, trao tận tay có biên nhận hoặc góp vào quỹ chung. Bạn nên hỏi rõ trước khi góp.
Nên chuyển tiền cho người kêu gọi hay cho gia đình bệnh nhân?
Nếu kiểm được tài khoản đúng là của người bệnh hoặc người nhà trực tiếp, chuyển thẳng thường chắc hơn. Nếu chuyển qua người trung gian, hãy hỏi rõ quan hệ của họ với gia đình và họ có công khai chuyển đủ không.
Có nên hỏi xin giấy tờ bệnh án để kiểm tra không?
Không nên đòi quá nhiều giấy tờ vì đó là thông tin riêng tư của người bệnh. Kiểm qua bệnh viện hoặc chính quyền địa phương là cách nhẹ nhàng và đáng tin hơn.
Thấy ảnh bệnh nhân bị dùng lại trong bài kêu gọi khác thì làm gì?
Báo cáo bài viết với nền tảng mạng xã hội và báo cho gia đình hoặc người đăng bài gốc nếu biết. Nếu đã chuyển tiền, liên hệ ngân hàng và báo cơ quan công an kèm ảnh chụp bài viết và giao dịch.
Ngoài tiền, có thể giúp người bệnh bằng cách nào khác?
Bạn có thể góp suất ăn, tiền xe về quê, đồ dùng cho người nuôi bệnh, hoặc giúp gia đình tìm hiểu thủ tục bảo hiểm y tế, các chương trình hỗ trợ của bệnh viện. Hỏi gia đình đang cần gì nhất trước khi giúp.